Phía sau cửa tiệm chứa đựng một bí mật mà Nam đã ngần ngại không dám chạm vào trong suốt ba tuần đầu tiên: buồng tối.
Đó là một căn phòng nhỏ, không cửa sổ, nằm ẩn sau một tấm rèm nhung dày. Bên trong, không khí sực nức mùi giấm và hóa chất—một mùi hăng hắc, chua loét bám chặt vào quần áo. Đây là nơi phép thuật giả kim diễn ra, nơi những tinh thể bạc halogen lơ lửng trong lớp gelatin được chuyển hóa thành những ký ức.
Nam đang vật lộn với một cuộn phim thực hành, cố gắng nạp nó vào lõi tráng phim trong bóng tối hoàn toàn, thì tiếng chuông cửa trước vang lên leng keng.
Anh chui ra khỏi tấm rèm, nheo mắt trước ánh nắng chiều gay gắt, tay lau vội vào một chiếc khăn bông.
Đứng tại quầy là một chàng trai trẻ, ăn mặc theo phong cách đường phố thời thượng, chân nhịp nhịp xuống sàn đầy vẻ sốt ruột. Cậu ta cầm một chiếc túi nilon đi chợ.
"Xin chào," Nam nói.
Chàng trai trẻ không tốn thời gian cho những lời xã giao. Cậu ta dốc ngược chiếc túi lên tấm thảm nhung. Một chiếc máy ảnh rơi ra với tiếng lạch cạch khô khốc. Đó không phải là một chiếc Leica sang trọng hay một chiếc Rolleiflex nồi đồng cối đá. Đó là một chiếc Konica C35, một chiếc máy ảnh rangefinder đơn giản từ những năm bảy mươi, phủ đầy bụi bẩn và băng dính.
"Cái này bán được bao nhiêu?" chàng trai hỏi. "Em tìm thấy nó trong tủ quần áo của ông già. Ông ấy mất tuần trước. Em đang dọn dẹp đống đồng nát."
Nam nhìn cậu trai—trông cậu không quá hai mươi hai tuổi. Trong mắt cậu có một sự chai sạn, nỗi đau buồn được ngụy trang dưới vẻ thờ ơ.
"Xin chia buồn với em," Nam nói khẽ. Anh cầm chiếc máy ảnh lên. Ống kính bị mốc rễ tre, lớp mút chắn sáng đã mủn nát, và khoang pin bị rỉ sét ăn mòn. "Nói thật lòng... về mặt tài chính, nó không đáng giá lắm đâu. Có lẽ chỉ đủ vài bát phở. Chi phí sửa chữa còn cao hơn giá trị máy."
Cậu trai tặc lưỡi, thất vọng. "Biết ngay mà. Thế thì là rác rồi. Anh có thùng rác không? Em ngại mang về."
Nam định đưa lại chiếc máy thì anh nhận thấy một điều. Bộ đếm kiểu ảnh trên đỉnh máy không nằm ở chữ 'S' (Start - Bắt đầu). Nó đang chỉ vào số 24.
Anh đưa chiếc máy lại gần tai và lắc nhẹ. Anh cảm nhận được sức nặng tinh tế của một cuộn phim bên trong. Anh xoay nhẹ cần tua phim—có lực kháng cự.
"Có phim ở trong này," Nam nói.
"Thì sao?" cậu trai nhún vai. "Chắc hết hạn hai mươi năm rồi. Vô dụng thôi."
"Phim nhựa kiên cường lắm," Nam nói, nhìn chiếc máy ảnh tơi tả. "Nó biết chờ đợi. Em có biết cái gì ở trong đó không?"
"Chịu. Chắc là ảnh chụp mấy bức tường hay bàn chân gì đấy. Bố em... ông ấy không phải nghệ sĩ. Ông ấy chỉ biết làm việc thôi." Cậu trai nhìn đồng hồ. "Thôi, anh vứt hộ em nhé, được không?"
Nam nắm chặt chiếc máy ảnh. "Cho anh một tiếng."
"Sao cơ?"
"Cho anh một tiếng đồng hồ. Anh sẽ tráng cuộn phim này cho em. Miễn phí. Nếu nó là rác, anh sẽ tự tay vứt nó đi. Nếu không phải... chà, lúc đó em tự quyết định."
Cậu trai nhìn Nam như thể anh bị điên, nhưng điều hòa trong tiệm mát lạnh, còn bên ngoài là cái nóng thiêu đốt của buổi chiều Hà Nội. "Được thôi. Sao cũng được. Em ngồi chơi game."
Nam mang chiếc máy ảnh vào buồng tối. Tim anh đập nhanh hơn bình thường. Đây không phải là sửa chữa; đây là một cuộc khảo cổ.
Anh tắt đèn. Trong bóng tối tuyệt đối, các giác quan khác của anh trở nên sắc bén. Tiếng nắp lưng máy bật mở. Cảm giác của dải phim—giòn tan, cong queo vì tuổi tác. Anh cẩn thận cuộn nó vào lõi tráng. Click-clack, click-clack.
Anh pha hóa chất. Thuốc hiện. Thuốc ngưng. Thuốc hãm. Anh đổ chất lỏng vào tank tráng, lắc nhịp nhàng. Rào rào, rào rào.
Trong khi chờ hóa chất ngấm, anh nghĩ về lời nói của cậu trai. “Ông ấy chỉ biết làm việc thôi.” Nghe giống hệt cuộc đời của Nam trước khi có cửa tiệm này. Một cuộc đời của chức năng, không phải của hình thức. Một cuộc đời không có ghi chép.
Ba mươi phút sau, Nam mở nắp tank. Anh lôi cái lõi ướt sũng ra và tháo dải phim âm bản. Anh giơ nó lên trước hộp đèn soi phim.
Những hình ảnh mờ nhạt, vỡ hạt và độ tương phản cao do phim đã quá hạn. Nhưng chúng vẫn ở đó.
Nam sấy khô phim nhanh bằng máy sấy tóc ở nhiệt độ thấp và đưa chúng vào máy scan. Khi bản xem trước kỹ thuật số hiện lên trên màn hình máy tính cũ, Nam mỉm cười.
Anh bước ra gian ngoài. Cậu trai, tên là Tuấn, đang nằm dài trên ghế, mải mê với trò chơi điện tử.
"Xong rồi," Nam nói.
Tuấn ngước lên, chán nản. "Sao? Trắng xóa à?"
Nam xoay màn hình máy tính về phía cậu.
Tuấn sững người.
Bức ảnh đầu tiên bị nhòe—một cú chụp thử vào bàn chân. Bức thứ hai là một cái bàn đầy đồ ăn—một chiếc bánh sinh nhật cắm năm ngọn nến. Bức thứ ba...
Bức ảnh thứ ba chụp một người phụ nữ trẻ, đang cười lớn, bế một cậu bé trong tay. Cậu bé đội vương miện giấy, mặt dính đầy kem bánh. Cậu bé đang nhìn thẳng vào ống kính với niềm vui sướng thuần khiết, không chút vẩn đục.
"Đó là... đó là mẹ em," Tuấn thì thầm. "Bà ấy mất khi em mười tuổi."
Nam cuộn xuống bức ảnh tiếp theo. Đó là một bức ảnh tự chụp qua gương. Khuôn mặt một người đàn ông, trẻ hơn, mệt mỏi nhưng đang mỉm cười, tay cầm chiếc máy ảnh. Bố của Tuấn.
"Và đó là em," Tuấn nói, giọng lạc đi. "Em nhớ ngày hôm đó. Sinh nhật 5 tuổi của em. Em đã nghĩ... em tưởng ông ấy quên chụp ảnh. Em tưởng ông ấy chỉ bận nhậu nhẹt với bạn bè."
"Ông ấy không quên," Nam nói nhẹ nhàng. "Ông ấy đã chụp hai mươi bốn kiểu. Ông ấy chỉ chưa bao giờ có dịp chụp hết cuộn phim thôi. Cuộc sống cuốn ông ấy đi."
Tuấn đứng dậy và bước tới màn hình. Cậu chạm vào khuôn mặt kỹ thuật số của bố mình. Sự chai sạn trong mắt cậu vỡ vụn, thay vào đó là sự tổn thương trần trụi và ướt át.
"Ông ấy vẫn giữ nó," Tuấn lẩm bẩm. "Suốt thời gian qua, cái máy ảnh nằm trong tủ, và ông ấy giữ khoảnh khắc này bên trong nó."
"Đôi khi," Nam nói, lặp lại triết lý của chú Hùng, "chúng ta cất giấu mọi thứ để giữ cho chúng an toàn, và rồi chúng ta quên mất mình đã để chìa khóa ở đâu."
Tuấn quệt nước mắt bằng ống tay áo. Cậu quay lại quầy và cầm chiếc Konica tơi tả lên. Cậu không còn nhìn nó như rác rưởi nữa. Cậu cầm nó như thể nó được làm bằng thủy tinh dễ vỡ.
"Anh sửa nó được không?" Tuấn hỏi. "Ý em là... cái mốc meo và chỗ pin bị rỉ ấy?"
"Được chứ," Nam gật đầu. "Sẽ mất vài ngày để lau ống kính cho sạch."
"Làm đi anh," Tuấn nói, rút ví ra. "Hết bao nhiêu cũng được. Và... anh dạy em cách dùng nó được không? Em muốn chụp nốt cuộn phim tiếp theo."
"Anh rất sẵn lòng," Nam mỉm cười.
Khi Tuấn rời đi, cậu không bỏ lại chiếc máy ảnh như một món đồ đồng nát. Cậu để nó lại như một bệnh nhân nhập viện chờ phẫu thuật.
Nam ngồi lại xuống bàn làm việc. Mùi thuốc hãm phim vẫn còn vương trên tay anh—một mùi hăng nồng, khen khét của lưu huỳnh. Với đa số mọi người, nó hôi hám. Nhưng với Nam, ngồi đó trong cửa tiệm yên tĩnh với những bóng ma của bữa tiệc sinh nhật 5 tuổi của người lạ đang phát sáng trên màn hình, nó có mùi của phép màu.
