Chiếc máy ảnh nằm trên tấm thảm nhung không chỉ là một công cụ; nó là một con quái thú. Đó là chiếc Hasselblad 500C/M, thân máy mạ crôm sáng loáng dưới ánh đèn, vuông vức và mang tính biểu tượng. Đó là chiếc máy ảnh đã từng bay lên mặt trăng.
Nhưng cô gái trẻ đứng trước mặt nó trông như thể vừa trở về từ một vùng chiến sự. Tên cô là Linh, một nhiếp ảnh gia phim tài liệu mà Nam từng thấy tác phẩm treo ở vài phòng triển lãm trong thành phố. Quần áo cô phủ đầy bụi đỏ, và đôi mắt cô đỏ hoe.
"Anh cứu nó được không?" cô hỏi, giọng căng thẳng. "Em làm rơi nó xuống hố đất sét ở Ninh Bình. Thân máy có vẻ ổn, nhưng ống kính..."
Nam cầm chiếc ống kính Carl Zeiss Planar nặng trịch lên. Anh thậm chí không cần kính lúp để nhìn thấy thảm họa. Thấu kính phía trước không chỉ bẩn; nó trông giống như một chiếc cầu vồng bị vỡ vụn. Nó không bị nứt, nhưng mặt kính có một lớp ánh sáng lấp lánh kỳ lạ, như váng dầu loang trên mặt nước.
"Nó bị mù thấu kính rồi," Nam chẩn đoán, tim thắt lại. "Lớp keo balsam gắn kết các thấu kính với nhau đã bị hỏng. Có lẽ do nhiệt độ và va đập. Cái này... thường là án tử cho một chiếc ống kính."
Linh bám chặt vào mép quầy. "Ống kính đó là của ông nội em. Ông đã dùng nó chụp chuyến tàu thống nhất. Em cần nó cho buổi triển lãm tháng sau. Làm ơn đi anh Nam. Tiền bạc không thành vấn đề."
Nam nhìn chiếc ống kính. Để sửa cái này, người ta phải nung nóng kính để làm tan lớp keo cũ, tách các thấu kính ra, làm sạch và gắn lại chúng với độ chính xác tuyệt đối. Chỉ cần trượt một chút, tâm quang học sẽ bị lệch vĩnh viễn. Đó là hắc thuật. Đó là thuật giả kim.
"Tôi không làm được," Nam thừa nhận. Nỗi thất vọng trên gương mặt Linh khiến người nhìn đau lòng. "Tôi không có thiết bị, cũng không đủ tay nghề xử lý kính."
Anh khựng lại. Một ký ức được kích hoạt trong tâm trí. Anh mở cuốn sổ tay cũ nát của chú Hùng và lật đến những trang cuối cùng, qua cả danh sách linh kiện và các khoản nợ.
Ở đó, được khoanh tròn bằng mực đỏ, là một cái tên: Lão Kỳ – Mắt Thủy Tinh. Địa chỉ: Nhà cổng xanh, chân cầu Long Biên, phía Ngọc Thụy.
"Tôi không làm được," Nam lặp lại, ngẩng đầu lên. "Nhưng tôi biết một người có thể. Nếu ông ấy còn sống, và nếu ông ấy vẫn còn chịu nói chuyện với gia đình tôi."
Hành trình qua cầu Long Biên là một chuyến đi xuyên thời gian đầy rung lắc. Nam lái chiếc xe máy qua những thanh dầm thép rỉ sét, sông Hồng cuộn chảy màu nâu đỏ lờ đờ phía xa bên dưới. Gió quất vào tóc anh, mang theo mùi bùn sông và mùi rơm rạ đốt đồng.
Anh tìm thấy ngôi nhà khá dễ dàng. Đó là một căn biệt thự vườn nhỏ, bị hoa giấy bao phủ, nằm ẩn mình khỏi con đường đầy bụi bặm. Cánh cổng quả thực màu xanh, dù đã phai thành màu trời nhợt nhạt.
Nam gõ cửa.
Một ông già ra mở cửa. Ông nhỏ thó, héo hon như củ sâm khô, mặc áo ba lỗ trắng và quần lụa rộng. Ông đang cầm một cái bình tưới cây. Đôi mắt ông đục ngầu vì đục thủy tinh thể, nhưng ông nhìn thẳng vào Nam với sự chính xác đáng sợ.
"Mày có dáng đi của thằng Hùng," ông già nói trước khi Nam kịp mở lời. Giọng ông như tiếng đá nghiền vào nhau. "Nó đi đứng cứ như sợ làm phiền mặt đất vậy. Mày đi y hệt."
"Bác Kỳ ạ?" Nam hỏi một cách kính trọng. "Cháu là Nam. Cháu chú Hùng."
"Tao biết. Gió đưa tin nhanh lắm," ông Kỳ hừ mũi, quay lại với giàn lan. "Hùng chết rồi. Cái tiệm là của mày. Và giờ mày vác xác đến đây với một mảnh thủy tinh mà mày không sửa được."
"Đó là ống Zeiss Planar," Nam nói, lôi chiếc ống kính ra khỏi túi. "Bị bong keo ạ."
"Tao không làm nữa. Tay tao run rồi. Đi mua máy kỹ thuật số mà dùng."
Nam bước tới. "Người chủ của nó đang ghi lại những lịch sử sắp biến mất của đất nước mình. Ống kính này... nó cũng có lịch sử. Chú Hùng viết trong sổ rằng bác là người duy nhất có thể 'nhìn thấy gió'. Chú ấy rất nể trọng bác."
Ông Kỳ ngừng tưới cây. Ông đứng im lặng một lúc lâu. "Hùng nói thế à?"
"Viết trong sổ ạ."
Ông Kỳ thở dài, một âm thanh dường như làm xẹp cả thân hình nhỏ bé của ông. "Cái thằng lừa già cứng đầu. Xuống lỗ rồi vẫn còn gửi việc cho tao." Ông hất cằm. "Mang vào trong. Nhưng tao không đụng vào đâu. Tao bảo cách làm. Mày tự làm."
Xưởng làm việc phía sau nhà là một phòng thí nghiệm. Nó nồng nặc mùi acetone và keo UV. Ông Kỳ ngồi trên một chiếc ghế đẩu cao, chỉ đạo Nam như một nhạc trưởng.
"Súng khò nhiệt. Mức thấp. Xoay đều tay vào. Đừng có dừng, không là nứt kính đấy."
Nam toát mồ hôi. Hơi nóng từ súng phả ra hầm hập. Thấu kính nóng rẫy qua lớp găng tay. Anh xoay nó, lòng đầy sợ hãi.
"Ngay bây giờ!" ông Kỳ quát. "Vặn đi. Nhẹ thôi! Như mở két sắt ấy."
Nam vặn mạnh. Lớp keo cũ, ngả vàng đầu hàng. Hai mảnh thủy tinh tách ra với một tiếng sột ghê người.
"Lau sạch đi. Acetone. Khăn không xơ. Tao mà thấy một hạt bụi là tao ném xuống sông đấy."
Suốt bốn tiếng đồng hồ sau đó, Nam làm việc dưới những lời mắng mỏ không ngớt của ông Kỳ. Anh lau chùi mặt kính cho đến khi nó trở nên vô hình. Anh nhỏ lớp keo quang học UV hiện đại vào. Anh căn chỉnh tâm thấu kính bằng một bộ đồ gá laser mà ông Kỳ tự chế từ sắt vụn.
"Vào tâm chưa," ông Kỳ thì thầm, ghé sát vào, đôi mắt đục ngầu nheo lại. "Lắng nghe ánh sáng ấy. Khi nó không còn bị bẻ cong nữa, tức là nó đã thẳng."
Nam chỉnh con ốc vi cấp. Chấm laser trên tường thu lại thành một điểm tròn hoàn hảo.
Anh bật đèn UV để sấy khô keo.
Họ ngồi trong im lặng khi ánh sáng xanh tắm đẫm căn phòng.
"Thằng Hùng là thợ giỏi," ông Kỳ bất chợt lên tiếng, giọng dịu đi. "Nhưng nó hèn. Hai mươi năm trước tao với nó cãi nhau. Vì một người phụ nữ. Chẳng thằng nào thắng cả. Rồi không nói chuyện nữa. Tao cứ nghĩ sẽ có thời gian để sửa sai. Ai dè..." Ông gõ tay xuống bàn. "Thời gian là thứ duy nhất mày không sửa được đâu, con trai ạ."
Đèn UV kêu bíp. Đã xong.
Nam lắp lại ống kính. Anh nhìn qua nó. Trong vắt như pha lê. Lớp váng dầu cầu vồng đã biến mất.
"Cháu gửi bác bao nhiêu ạ?" Nam hỏi.
Ông Kỳ xua tay. "Khỏi. Bảo con bé kia chụp cho đẹp vào là được. Mà Nam này?"
"Dạ?"
"Chủ nhật tuần sau quay lại đây. Tay mày vững đấy, nhưng mày cầm tuốc nơ vít như cầm đũa ăn cơm ấy. Tao sẽ dạy mày đàng hoàng."
Khi Nam trở lại cửa tiệm, trời đã tối. Linh đang ngồi đợi ở bậc thềm, vẻ mặt đầy lo âu.
Nam không nói lời nào. Anh đưa cho cô chiếc Hasselblad.
Cô nhìn qua ống ngắm. Cô hít một hơi thật sâu. Cô quay sang Nam, mắt lại rưng rưng. "Nó... nó còn trong hơn cả lúc trước."
"Nó gặp được bác sĩ giỏi," Nam mỉm cười mệt mỏi.
"Cảm ơn anh," cô nắm lấy tay anh. "Anh không hiểu đâu. Chiếc máy này... nó là tiếng nói của em."
"Tôi hiểu mà," Nam nói.
Sau khi cô rời đi, Nam không đi ngủ ngay. Anh ngồi vào bàn và mở cuốn sổ tay. Bên dưới dòng ghi chú về Lão Kỳ, anh viết thêm một dòng bằng nét chữ của chính mình:
Dự án hoàn thành. Trạng thái: Đã kết nối lại.
Anh nhìn quanh cửa tiệm. Không chỉ còn một mình anh nữa. Có bác Sáu với bát phở nóng, ông Vinh với những lời khuyên cộc cằn, bà Lan với những ký ức, Tuấn với niềm đam mê mới, và giờ là sư phụ Kỳ với sự thông thái khắc nghiệt.
Anh không chỉ là một người thợ sửa chữa làm việc trong cô độc. Anh đang trở thành một mắt xích trong mạng lưới, một người giữ lửa cho một phường hội đang dần phai nhạt nhưng từ chối lụi tàn.
Nam gấp cuốn sổ lại. Anh cảm thấy sẵn sàng cho bất cứ điều gì sắp tới. Anh cảm thấy sẵn sàng để hoàn thành câu chuyện.
